15 اسفند 1394 15:24:4
سخنرانی معاون حقوق بشر و اموربین الملل وزیردادگستری در سومین کنگره ملی حقوق محیط زیست در زمینه حقوق بشر و محیط زیست
حفاظت از محیط زیست یک امر فرانسلی است وسازمان حفاظت محیط زیست یک سازمان فراحاکمیتی است که مدافع حق بر محیط زیست سالم است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت دادگستری محمود عباسی، معاون حقوق بشر و امور بین الملل وزیر دادگستری در سومین کنگره ملی حقوق محیط زیست که در سالن همایش های سازمان حفاظت محیط زیست برگزارشد، درزمینه حقوق بشر و محیط زیست به ایراد سخنرانی پرداخت.
عباسی درابتدا، ضمن گرامی داشت هفته منابع طبیعی گفت: حقوق بشرمجموعه ارزش هایی فراروی ما می نهدکه اعطا کردنی وسلب کردنی نیست. وقتی این ارزش هارادرمرزهای جغرافیایی یک کشورمورد مطالعه قرارمی دهیم که موردحمایت دولت می باشد، حقوق شهروندی است.
هرچندخاستگاه حقوق بشرمعاصرغرب است امااگرنیم نگاهی به پیشینه تمدنی اسلام وایران بیفکنیم واوراق زرین تاریخ این مرز وبوم راموردمطالعه قراردهیم می بینیم که حقوق بشرومحیط زیست چه جایگاه رفیعی درآموزه های دینی وتاریخی مادارد. اخیراکتابی رامطالعه می کردم تحت عنوان حقوق جهان که یکی ازموبدان زرتشتی آن را اززبان پهلوی که متعلق به دوهزارسال قبل می باشدبه زبان فارسی ترجمه نموده است.
دراین کتاب ارزشمندتاریخی به زیبایی حقوق محیط زیست رابه تصویرکشیده است هم چنانکه در آموزه های دینی و بویژه قرآن کریم آیات و روایات زیادی در باب محیط زیست داریم، ولی آنچه مهم است وبشرقرن بیستم به آن دست یافت کشف ارزش های حقوق بشری وبه رسمیت شناختن وتاکیدبراجرای آن بود. ارزش هایی چون حق برحیات، حق برسلامت، حق برمحیط زیست سالم وامثال آن.
در رویکرد غربی به حقوق بشر، صرفاً کرامت ذاتی مد نظر قرار گرفته وسایر شئون بشری از دین و مذهب و جنسیت گرفته تا ملیت و رنگ و نژاد همه در مواجهه با حقوق بشر حل و بلکه منحل می شوند. حال آن که در رویکرد اسلامی علاوه بر آن کرامت ارزشی یا اکتسابی نیز لحاظ گردیده است.
در دکترین حقوق بین الملل چهار نسل از حقوق بشر از یکدیگر متمایز گردیده اند. نسل نخست حقوق بشر را حقوق مدنی و سیاسی تشکیل می دهد که ریشه در ارزش های مکتب لیبرالیسم کلاسیک داشته و متضمن آزادی هایی چون آزادی عقیده، بیان، اجتماع و مشارکت هستند.
نسل دوم حقوق بشر حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است که پیدایش آن به جنگ دوم جهانی باز می گردد و شامل حقوقی چون تامین اجتماعی، کار و سطح مناسب زندگی می شود.
حقوق جمعی نسل سوم از حقوق بشر را تشکیل می دهد که حاوی حقوقی چون توسعه، برخورداری از محیط زیست سالم و صلح هست.
حق ارتباطات نسل چهارم حقوق بشراست که درکنارحقوقی مثل آزادی بیان و اطلاعات ورسانه ها مطرح می شود.
نسل سوم به حقوق همبستگی نیز تعبیر می شودکه نشان دهنده همبستگی میان اعضای یک جامعه و حتی جامعه بین المللی است ومتضمن تعهدی مثبت برای افراد، گروه های اجتماعی ودولت ها درجهت تعاون وهمکاری برای بهره مندی ازحق توسعه است. حقوق همبستگی مبتنی بر اصل برادری است.
حق بر محیط زیست سالم، به عنوان یک حق مستقل بشری برای داشتن محیط زیست با کیفیت به رسمیت شناخته شده است. حق بر محیط زیست سالم منعکس کننده ارزش های متعالی و پایه ای همانند حق حیات، حق بر سلامت و... می باشد که با پیش نیاز های تداوم حیات نسل کنونی و نسل های آتی همانند توسعه پایدار ارتباط تنگاتنگ و ارگانیک دارد.
لزوم توجه به محیط زیست وپاسداشت آن دراسناد گوناگونی از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر(1948)، منشورملل متحد سازمان ملل (1945)، اعلامیه استکهلم(1972)، منشورجهانی طبیعت(1982) واعلامیه ریو(1992) منعکس شده است. بدون شک حفظ محیط زیست یک ضرورت و منفعت جهانی است و مسیری را ترسیم می کند که از همکاری در حفاظت از محیط زیست به سوی همکاری در سایر زمینه های مربوط به صلح و امنیت بین المللی ختم می شود.
حفاظت از محیط زیست یک امر فرا نسلی است. یعنی امری مبتنی بر حقوق نسل های آینده است. حقوق نسل های آینده در حوزه محیط زیست براساس حقوق نسل های فعلی تفسیر می شود و این منابع متعلق به آنهاست. در حقوق بین الملل عمومی این نگاه یعنی توجه به حقوق نسل های آینده دیده نشده است. اما، در حقوق بین الملل محیط زیست، حق برخورداری از محیط زیست سالم برای نسل های آینده نیز مطرح گردیده است.
محیط زیست سالم موهبتی خداوندی است که ازکلیه موجودات، منابع و عوامل و عناصری که دراطراف هرموجود زنده وجود دارد به وجود می آید وامکان زندگی وحیات را برای تمام موجودات زنده فراهم می کند. دراثر بی توجهی نسبت به محیط زیست وتخریب ارادی وسودجویانه آن توسط اشخاص حقیقی وحقوقی، آرزوها ودغدغه های کودکان وفرزندانمان نسبت به آینده به سرابی تاسف بار وغیرواقع تبدیل خواهد شد .
از جمله راهکارهای نهادینه نمودن حقوق محیط زیست از نگاه حقوق شهروندی، بهره گیری از ابزارهای متنوع آموزشی وفرهنگ سازی در جهت آگاهی افزایی در جامعه ایرانی است که بطور اعم کلیه شهروندان را دربرگرفته و بطور اخص شامل دست اندرکاران و کارکنان دستگاه های دولتی می گردد. روش های آموزشی نوین می تواند گستردگی آموزش را از سطح کلان شهرها فراتر برده و تا شهرستان های دور دست نیز تعمیم دهد.
ایجاد و بهره گیری از توان کلینیک های حقوق شهروندی در سراسر کشور برای آشنایی عموم مردم و دست اندرکاران حفاظت از محیط زیست با ویژگی ها و مزایای محیط زیست سالم می تواند نقش موثری در ارتقاء سطح فرهنگ عمومی مردم در این زمینه ایفا کند. در این راستا می توان با بهره مندی از ظرفیت های سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت دادگستری موضوع حفاظت از محیط زیست سالم و نحوه حمایت از آن را در این کلینیک ها آموزش داد.
عباسی در نتیجه گیری سخنان خودگفت: حق برمحیط زیست سالم از جمله حقوق شهروندی است که درقالب حقوق همبستگی تعریف می شود. تحقق این حق مستلزم این نکته است که ازحق همبستگی به همبستگی اجتماعی برسیم، به طوری که ارگان های مختلف دولتی والبته آحاد جامعه درصحنه بیایند ودرامر حفاظت ازمحیط زیست مشارکت نمایند. سازمان حفاظت محیط زیست یک سازمان فراحاکمیتی است که مدافع حق برمحیط زیست سالم است. همه مسئولین درپرتوی سیاست های کلی محیط زیست که ازسوی رهبرمعظم انقلاب اسلامی ابلاغ گردیده می بایست کمک کنند تااین حق که ازجمله حقوق شهروندی است جایگاه خود را درجامعه پیداکند وکشوربتواند هم به تعهدات داخلی وهم تعهدات بین المللی خود جامه عمل بپوشاند وازهمین روست که اعتقاد داریم درعرصه بین المللی به دیپلماسی محیط زیست نیازمندیم. همانگونه که درزمینه حقوق بشر نیزما شدیدا به دیپلماسی حقوق بشر محتاجیم.


Powered by Tetis PORTAL