27 مرداد 1394 16:51:37
وزیر دادگستری در شانزدهمین نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل سراسر کشور مطرح کرد:
وجود هماهنگی کامل بین قوا در مبارزه با فساد
وزیر دادگستری در شانزدهمین نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل سراسر کشور، در جمع دانشجویان سخنرانی کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت دادگستری حجت الاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی وزیر دادگستری، صبح امروز در شانزدهمین نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل سراسر کشور که در دانشگاه تهران برگزار شد، در جمع دانشجویان، برخی اقدامات دولت در زمینه مبارزه با فساد را تشریح کرد.
وزیر دادگستری گفت: نپرداختن به مساله فساد به نوعی مشکل و پرداختن به فساد برای حل آن نیز مشکلات و دعواهایی را ایجاد می‌کند. لذا برخورد با این موضوع ظرافت‌های خاصی را می‌طلبد.
وی با بیان اینکه تا می‌خواهیم با پرونده فسادی برخورد کنیم، موضوع را سیاسی می‌کنند، ادامه داد: تا بحث مبارزه با فساد می‌شود برخی که منافع‌شان به خطر می‌افتد سر و صدا راه می‌اندازند و با انجام اقداماتی موضوع را سیاسی می‌کنند. لذا این مسائل از مشکلات موجود در صحنه مبارزه با فساد است و این امر هزینه‌بر و چالش‌انگیز است.
پورمحمدی همچنین گفت: «بسیاری از موضوعات را نه در گذشته و نه اکنون مطرح نکردیم و اصلا ادبیات بگم بگم را نمی پسندیم و این را منطق درستی نمی دانیم ولی به هر حال در جامعه ما این فرهنگ حاکم است و اگر بگم بگم هم نباشد فرهنگ بگو بگو هست؛ به هر حال به چالش می کشند به هر حال باید درگیر این گفتگو ها شویم، بخشی از آن هم اجتناب ناپذیر است و برای تنویر افکار و برای پیشگیری، حتما نیاز به بازگویی و روشن گری است».
وی در ادامه با اشاره به ابعاد مختلف فساد تصریح کرد: دو حوزه مهم و بستر ساز در فساد، فساد اداری در حوزه دولتی و اجرایی و فساد اجتماعی در حوزه عمومی است و تحلیل من این است که این دو حوزه بسیار مهم اند و تاثیر زیادی در بخشهای دیگر داشته و اگر حل نشوند، توفیقی در بخشهای دیگر نخواهیم داشت.
وزیر دادگستری به عزم هر سه قوه در مبارزه با فساد اشاره و اظهار داشت: هماهنگی بین قوا در مبارزه با فساد از دیگر مسایل مهم است که از آفت های ما در گذشته بوده است. در گذشته قوا نسبت به هم بی اعتماد و بد بین بودند و با هم همکاری نداشتند؛ اکنون خوشبختانه جلسات ما منظم است و همکاری خوبی وجود دارد و هیچ حساسیت، دغدغه و بی اعتمادی وجود ندارد.
پورمحمدی در خصوص تعامل دولت و مجلس در پرونده هسته ای گفت: قطعا مجلس جایگاه والایی دارد و در راس امور است؛ اگر می‌گوییم مردمسالاری دینی یعنی نمی‌توانیم به نهادهای منتخب مردم بی‌اعتنا باشیم. در حال حاضر نیز مجلس کار خود را در نظارت انجام می‌دهد و تاکنون چندین جلسه غیرعلنی و علنی در صحن و در کمیسیون‌ها بررسی کرده است. مجلس در این زمینه قانونی را اخذ و تصویب کرد که همان را پیگیری می‌کند، ما به جد معتقدیم چیزی را که مجلس درباره خطوط قرمز تصویب کرد، در مذاکرات اجرا شد و البته در ادامه راه نیز حق مجلس در نظارت محفوظ است.


متن کامل سخنرانی وزیر دادگستری به این شرح است:

ایام با سعادت و مبارکی است که با ولادت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها شروع شد و دهه کرامت آغاز شد و تا ولادت با سعادت حضرت علی ابن موسی الرضا(ع) ادامه دارد این دهه را تبریک عرض میکنم خدمت شما خواهران و برادران بزرگوار همچنین ایام مصادف است با سالروز بازگشت آزادگان به میهن عزیزمان و خاطرات شکوهمند این دوران و لحظات پر شوری که آن صحنه ها داشت این ایام را گرامی می داریم این ایام را و به آزادگانمان درود می فرستیم و برای همه شان آرزوی سعادت و سلامت و عزت داریم.
از اینکه لطف کردید و ما را به جمعتان پذیرفتید و دعوت کردید تشکر می کنم ما قبلا هم در نشستهای دوستانمان در ایام مختلف و در انجمنهای مستقل شرکت کردیم و در ایامی که در اوج کشمکش انجمن اسلامی و جریان مستقل بود و خیلی هم مخالفتهای جدی با تشکیل این انجمن بود ما با دوستان بنیانگذار آشنایی و ارتباط داشتیم سعی می کردیم تقویت شوند، حمایت شوند به عنوان یک جریان اصیل پا بگیرد خدا را شاکریم و سپاسگزاریم از اینکه جریان انجمن مستقل قوامی پیدا کرد و توسعه خوبی به عنوان یک نهاد پرجنب و جوش و پرخروش و با انگیزه و ارزشمند دانشجویی در کشور فعال هست.
نمی دانیم چرا هرچه موضوعات سخت است نصیب ما می شود موضوع فساد موضوعی دعوا خیز است. جنجال درست می شود و سر و صدا دارد. اصلا داستان این فساد داستان عجیبی است در اساس خلقت. به این مناسبت اشاره ای می کنم به این نکته که جالب و زیباست. وقتی حضرت آدم خلق شد، خداوند در چند جای قرآن اشاره به داستان خلقت آدم می کند، آیات اول سوره بقره است که «قال انی جاعل فی الارض خلیفه»، خداوند خطاب به ملائکه و به همه مخلوقات ذی شعور که مخاطب خداوند قرار گرفتند فرمود که من روی زمین خلیفه و جانشینی خلق و مستقر کردم. اولین عکس العملی که ملائکه نشان دادند جالب است. قالوا اتجعل فیها من یفسد فیها و یفسک الدماء، عرض شد به خداوند اینهایی که تو خلق می خواهی بکنی و الان اولینشان را خلق کردی حضرت آدم و حوا، کسانی را می خواهی قرار بدهی که دنبال فساد هستند؟ حالا این داستان فساد چیست که ملائکه در گفتگوی اول که با خداوند پیدا می کنند به فساد اشاره می کنند. مفسرین بحث زیادی دارند که چه شد مگر، انسان که تازه خلق شده داستان فساد چیست؟ هنوز که انسان خودش را نشان نداده است! کاری نکرده است! حالا چه اتفاقی افتاده که اینطور می گویند؛ در گذشته انسانهای دیگری بودند و ناظر به آن انسانهاست یا اینکه نه ملائکه با آگاهی که داشتند و می توانستند آینده انسان را ببینند سرگذشت آینده انسان را دیدند تحولاتی که اتفاق می افتد و خبر از اتفاقات آینده دادند. به هر حال این موجودی است که اهل فساد است و خونریز است. خلاصه دنبال جنگ و جدال و خونریزی و فساد است. ما تو را تسبیح می کنیم چرا سراغ این موجودات می روی که دنبال فساد و خونریزی و ناسپاسی هستند. به هر حال داستان فساد داستانی اینچنین است که از ابتدا مسئله اساسی در رابطه خلقت انسان بود است. ما نکات زیادی در ادبیات دینی در این رابطه داریم که نمی خواهم وقت و بحث را به این مباحث اختصاص دهم. امیدواریم گفتگوی ما گفتگوی مفیدی باشد و شما دوستان جوان ما بتوانید در این عرضه موثر باشید و کمک کنید. جوانان عزیز ما سرمایه ها و آینده سازان ما هستند و چشم امید ما هستند و ان شاءالله امیدواریم شما و دیگر جوانان بتوانید در این عرصه های مهم، کارساز و موثر باشید.
اگر به مسئله فساد نپردازیم خودش یک مشکل است و این به فساد کمک می کند. اگر بخواهیم بپردازیم که دعوا درست می شود و خود دعوا هم بخشی از فساد است. پرداختن به این موضوع ظرافت و دقت های خودش را می خواهد. اگر چیزی نگوییم و سکوت کنیم، می گویند حتما بی توجه به این موضوع مهم هستند؛ کسی بها نمی دهد؛ دیگر همه آلوده شدند و فساد نهادینه شده و کسی کاری به اینکارها ندارد و همه قهرند؛ اگر حرف زده شود، می شود منشاء اختلافات و اگر کالبد شکافی و تحلیل و ارزیابی کنیم، کالبد شکافی معمولا از پیشینه ها و اتفاقات قبلی است و می گویند شروع کرده اید به پرونده خوانی و نکند می خواهید انتقام بگیرید و حالا دیگران را چکارشان دارید؟ اتفاقی افتاده، شما کار خودتان را بکنید و خود این، نگاه به موضوع فساد را ابتر می کند. هر موضوعی، اتفاقی، پیشینه ای، سابقه ای، بستری و عللی دارد که طبعا باید اینها را خوب فهمید و شناخت؛ اینطور نیست که یک موضوع را مستقیما سراغش بروید و فکر کنید با موضوع برخورد می کنید، به راحتی صورت مسئله حل می شود و جوابش آماده است و می شود به راحتی پاسخش را پیدا کرد.
در دولتهای مختلف هم این مشکل را داشتیم. می گویند چرا سنگ می اندازی می کنید؟ بگذارید کار کنیم. جلوی جسارت ما را نگیرید. جلو سرعت عمل ما را نگیرید. بگذارید به سرعت کار انجام بدهیم. گیر ندهید. کار مردم را سخت نکنید. مشکل برای مردم درست نکنید. تا با جایی برخورد می شود، می گویند برخورد سیاسی دارد می شود، برخورد رقابتی و حذفیست و خیلی هم می گویند چرا از ما شروع کردید؟ حالا همه مشکلات مملکت ماییم؟ فساد فقط از ماست؟ از جای دیگر شروع کنید! حالا نوبت ما هم می شود. اینها موضوعات جدی و جاری است که انسان رو در رو هست، اینها واقعا مشکلات در صحنه است.
تا بحث فساد هم می شود به یک عده بر می خورد منافعشان به خطر می افتد، سر و صدا راه می اندازند، چون هزینه دارد و خیلی ها حاضر نیستند این هزینه را بپردازند تا یک کلمه گفته می شود هجمه ها شروع می شود چون می دانند آبرویشان را باید بدهند حیثیتشان را باید بدهند توی یک جدال سخت باید حضور پیدا کنند باید متهم بشوند و خود این یک عامل بازدارنده است. نه در کشور ما در همه جای دنیا برخورد با فساد هزینه دارد هزینه بر است؛ چالش برانگیز است و معمولا با کشمکشها و درگیری ها همراه است، بسیاری بر نمی تابند، منافشعان به خطر می افتد و طبیعی است که تحمل نمی کنند و به هر وسیله ای دست می یازند تا جلوی بیان موضوع، کالبد شکافی، تحلیل، افشاگری و حل موضوع را بگیرند؛ این یکی از مشکلات جدی کار هست.
حالا خود بنده هرچند که یک دوره ای در این سالهای اخیر مسئول مستقیم بخشی از مبارزه با فساد بودم، در سازمان بازرسی 5 سال مسئول بودم و تعقیب، کار روزمره ام بود و حتما ما با تعداد فراوانی کارشناس و بازرس و موضوعات مختلف، روزمره حرف داشتیم برای گفتن و مطلب برای ارایه دادن، ولی واقعا این را نه در گذشته و نه اکنون مطرح نکردیم و اصلا ادبیات بگم بگم را نمی پسندیم و این را منطق درستی نمی دانیم ولی به هر حال بر جامعه ما فرهنگ حاکم است اگر بگم بگم هم نباشد فرهنگ بگو بگو هست به هر حال به چالش می کشند، به هر حال باید درگیر این گفتگو ها بشویم؛ بخشی از آن هم اجتناب ناپذیر است، برای تنویر افکار و برای پیشگیری حتما نیاز به بازگویی و روشن گری است.
واقعا بحث فساد، بحثی جامع و ذو ابعاد است، تا ما بحث فساد می کنیم، فساد اقتصادی به ذهنمان می آید، درست است موضوع بسیار حادی است، مهم هم هست اثرات زیادی هم دارد، اما بحث فساد، صرفا فساد اقتصادی نیست، فساد فرهنگی در خیلی جاها ویرانگرتر است، آثار مخربش بیشتر است. فساد سیاسی اثرات گسترده تری حتی از فساد اقتصادی دارد. فساد اداری، فساد اجتماعی و موضوعات دیگر در این رابطه همه اینها در موضوع فساد، تاثیرگذار و تعیین کننده و نظام اجتماعی را مختل می کنند. دردسر درست می کنند، حرکت صحیح جامعه را به انحراف می کشانند، اگر بنا باشد با موضوع فساد مقابله شود باید به همه ابعادش اشراف وجود داشته باشد و توجه شود. اصلا اولویت بندی یک اصل است و از این نباید غافل شد. در شرایطی یک موضوع برجسته تر است. موضوعی مثل فساد سیاسی جامعه را آزار می دهد، به جامعه فشار می آورد و مشکل ساز می شود. مثلا در داستان فتنه 88 که یک فساد سیاسی است در یک مقطع، مشکلات حادی برای کشور ایجاد می شود که در این مقطع برجستگی دارد ولی همان موقع هم نمی شود از سایر فسادها غفلت کرد و باید به همه مسایل پرداخت. البته با رعایت اولویت بندیها در هر مقطعی و این مجموعه را باید با دقت رصد کرد و پیش برد. اما طبیعی است که بخشی از این موضوعات حالت زیرساختی دارد و زیر بنایی است؛ ضمن اینکه خودش فساد است عامل تشدید فسادهای دیگر هم هست، بستر ساز فسادهای دیگر هم هست. اگر بخواهید فسادها را رسیدگی و حل کنید، باید اول موضوعات زمینه ساز را حل کنید. بدون آنها مسایل بعدی که مترتب بر آنهاست حل نمی شود.
من با تاملی که به دلیل درگیری های کاری و حتی مطالعاتی ام بوده است، روی این موضوع هم حساس بودم و به عنوان مثال در یک سخنرانی در سال 86 که وزیر کشور بودم، به یکی از استانهای بزرگ کشور رفته بودم و برای شورای اداری یکی از استانهای بزرگ سخنرانی کردم و اتفاقا همین حرفهایی که دارم امروز مطرح می کنم، همان جا گفته بودم و از این باب می خواهم بگویم همان مسایل آن روز که هشت سال از آن می گذرد، هنوز زنده است و مشخص است هنوز پیشرفت نکرده ایم و همان مشکلاتی که داشتیم متاسفانه همچنان باقی مانده و نتوانستیم بسیاری از آنها را حل کنیم.
من برای دو موضوع در حوزه فساد جنبه زیر بنایی قایلم. فساد اداری در حوزه دولتی و اجرایی و فساد اجتماعی در حوزه عمومی، تحلیل من این است که این دو هم خودشان بسیار مهم اند و هم تاثیر زیادی در بخشهای دیگر دارند و اگر حل نشوند توفیقی در بخشهای دیگر نخواهیم داشت.
نکته این است که چرا در یک جامعه فساد اجتماعی یا اداری اتفاق می افتد و به راحتی درمان نمی شود؟ چه عواملی در عرصه اجتماعی اثر گذار و سبب هرج و مرج و مشکلات اجتماعی و اداری است، بسیاری از مفاسد اقتصادی از فساد اداری ناشی می شود. سازمان اداری خوب کار نمی کند و برای فساد اقتصادی معبر باز می کند و به پرورش فساد اقتصادی کمک می کند.
رشد و نمو فساد فرهنگی و سیاسی محیط، از فساد اجتماعی است. یعنی در یک جامعه ناهنجار از نظر روابط اجتماعی، فساد سیاسی زودتر رشد می کند، فساد فرهنگی زودتر توسعه پیدا می کند، نه اینکه فساد سیاسی علل اصلی ندارد، فساد اقتصادی موضوعات اصلی و کانونی ندارد، حتما دارد، اما مثل برخی ویروسهایی که در برخی محیطها زودتر رشد می کنند فسادهای فرهنگی و سیاسی در جامعه ناهنجار و روابط ناهنجار اجتماعی زودتر رشد می کنند و فساد اقتصادی در محیط ناسالم اداری زودتر رشد می کند.
به چند مساله اساسی و محوری که ریشه فساد اداری و اجتماعی است اشاره می کنم. دو سه موضوع که تعیین کننده هستند و اگر اینها را حل نکنیم به عنوان کسی که محصل و دانشجو و کارگزار این رشته هستم عرض می کنم، ناکام خواهیم بود. اول بی نظمی در جامعه، فرهنگ نظم، جامعه ناهنجار و نامنظم، بستر ساز فساد اجتماعی و فساد اداری است. دوم بی برنامگی، جامعه باید هدفدار و برنامه دار باشد و بداند به کدام سمت می رود از چه مسیری می خواهد عبور کند، هدفهایش را خوب تعریف کند. جامعه ای که هدف، آرمان و برنامه ندارد دچار فساد خواهد شد. نمی داند موضع با ثباتش کجاست، به کدام مسیر باید حرکت کند، هر موجی و بادی می تواند آن را به آن سمت و این سمت هدایت کند. موضوع دیگر رعایت قانون است. البته اینها به به هم ارتباط دارند و در هم تنیده اند ودر هر بخش به هم کمک می دهند. نظم، برنامه و قانون یک رشته مرتبط هستند، ولی ویژگیهای مختص خودشان را دارند.
جامعه ای که قانون در آن محترم نباشد، چه کارمندش، چه مدیرش، چه کارگزارش، چه مردمش، چه فرهیخته اش و چه آدم عامی اش، قانون اگر جایگاه و موقعیت ممتاز خودش را نداشته باشد این جامعه فرو می پاشد. دچار هرج و مرج و فساد خواهد شد. در ادبیات دینی هم شدیدا به این مسئله پرداخته و دقت شده. ما تاکید زیادی روی رعایت دستورات دینی داریم. ما نظامات اجتماعی، اداری و اجرایی مان را متاثر از شریعت اسلامی می دانیم.
قانون و نظارت پذیری، لازمه اصلاح اجتماعی است و نظارت گریزی بستر و آغاز فساد اجتماعی و اداری است. منتها اغلب پرونده ها و موضوعات چه در بخش خصوصی و چه در بخش عمومی و چه بخش دولتی پیگیری کرده ایم دیدیم علت اصلی این فسادهای کوچک و بزرگ همین موضوعاتی است که گفتم و این موضوعاتی است که باید جدی به آن پرداخته شود و امیدواریم با کمک شما دوستان، جوانان و بخصوص جوانان حزب الهی، بسیجی، با انگیزه و آرمان خواه و ایثارگر به نتیجه برسیم.
اگر انقلاب به اینجا رسیده به همت این جوانان بوده، در مقاطع مختلف انقلاب از شروع، پیشینه انقلاب، آغاز انقلاب، جنگ و درگیری ها این نسل فرهیخته جوان و با انگیزه، موتور اصلی تحولات اصلی جامعه ما بوده اند. بی شک و بی تردید امروز هم اگر بخواهیم کارهای اساسی و بزرگ انجام دهیم حتما باید به اتکای نیرویهای جوانمان باشد و چشم امید ما به جوانان است. بخصوص در موضوع مهم فساد و شما باید کمک کنید، فکر کنید، کالبد شکافی کنید، ارزیابی و تحلیل کنید؛ شما دیگر درگیر فضاهای شعاری، احساسی و کشمکش های سیاسی و ماجراجویی هایی که در این عرصه ها اتفاق می افتد نشوید. شما ریشه ها و عللی که بتواند زمینه فساد در جامعه را کور و کم بکند پیدا کنید و به مسایل اساسی بپردازید. شعار مبارزه با فساد زیاد داده ایم. پارسال که می خواستیم اجلاس مبارزه با فساد را بین سه قوه برگزار کنیم از حضرت آقا پیام خواستیم و ایشان پیام عتاب آمیز و تند نوشتند که چند خط هم بیشتر نبود و گفتند این همه جلسه گذاشته اید و حرف زدید چه به دست آورده اید؟ حرف زیاد زده ایم و شعار زیاد داده ایم. حتی پرونده هم زیاد رسیدگی و محکوم کرده ایم، اما کم نتیجه گرفته ایم و نتیجه خوب نگرفته ایم، چون از مسیر درست عبور نکرده ایم و همه به هم کمک نکرده ایم. اگر در جایی با فساد برخورد شد، زاویه دار و بخشی بود؛ هر کس می خواست حوزه خودش را مواظبت کند. هر کسی می خواست تیم خودش، فکر خودش و گروه خودش را مبرا بداند. عملا در این موضوع عمومی و همگانی همه باید مشارکت کنیم و به نتیجه برسانیم امیدوارم که این گفتگو ها در چنین نشست هایی زمینه ای شود برای خوب فکرکردن، درست فکرکردن، با برنامه کار کردن و آینده را خوب دیدن و پیشینه را خوب تحلیل کردن، تا به راه کاری مناسب برسیم.

وزیر دادگستری در ادامه به سوالات دانشجویان پاسخ داد.
برنامه دولت برای ریشه کن کردن فساد اقتصادی و جلوگیری از فساد ساختاری در کشور چیست؟
به مسئله ای جدی و زیر بنایی اشاره کردید. اگر خدای ناکرده در جامعه ای فساد نهادینه شود فاجعه است. ما نباید اجازه دهیم فساد شبکه ای و نهادینه و ساختاری شود. عده ای خودشان را پیدا بکنند و همدیگر را بشناسند، تشکیل شبکه بدهند، بعد برای هر کاری یکدیگر را در بیابند و برای کار راه اندازی قیمت تعیین کنند. برخی در زمینه کاری که انجام می دهند قیمت تعیین می کنند و اگر قیمت را پرداخت کنند کار را انجام می دهند، در دستگاه های مختلف وارد می شوند و کار را تعقیب می کنند. برخی راه های بهتری پیدا کردند و رسانه ها را در خدمت می گیرند. یعنی خبر سازی می کنند، موج سازی می کنند، موج مخالف راه می اندازند و از آن طرف کارشان را انجام می دهند، پول خرج می کنند و چند مقاله و خبر تولید می کنند و در روزنامه و سایت مطرح می کنند، اما کسی که از پشت صحنه می آید چیزی متوجه نمی شود، ساده فکر می کند که خبر و اتفاقی است، در حالی که در پشت صحنه اتفاقات مهمی در حال اتفاق افتادن است. این داستان خیلی پیچیده است و کاملا هوشمندانه باید با این مسئله برخورد کرد.
در این دولت به دلیل اینکه هم بنده حضور دارم و هم آقای رحمانی فضلی که ایشان هم چند سالی در دیوان محاسبات بودند و هر دو رییس دو دستگاه نظارتی و کنترلی بوده ایم، تا حدودی ساز و کار این مسایل را آشنا هستیم و سببی شده تا دولت این مسایل را جدی تر بپردازد. از همان ابتدا برای دولت تمام این حرف ها را جدی مطرح کرده ایم که به هر حال دولت هایی آمده و رفته اند و هر کدام کارهای عادی انجام داده اند و دوره شان تمام شده و همه هم از فساد می نالیم و نگرانیم و از این وضع ناراحتیم، خودمان، خانواده مان، دوستانمان و بچه هایمان می روند و می آیند و گزارشاتی که می دهند، می بینیم و می شنویم، همه ناراحت کننده و نگران کننده است و باید به فکر این مسایل باشیم.
چند موضوع را مورد تاکید جدی قرار داده ایم، فساد اداری؛ روی موضوع فساد اداری و نظم اداری تاکید زیادی داریم ولی کار بسیار سنگین است، بنده آدمی جدی و پیگیر پرکار و تا حدودی در کارها موفق هستم و از کار نمی ترسم ولی جز سخت ترین کارها اصلاح نظام اداری است. خیلی داریم تاکید می کنیم حتی در مواردی جلوی رسمی شدن کارمند های قراردادی را گرفته ایم، چند روز پیش از یک نهاد بزرگ نامه ای برای ما ارسال شده که تعداد پرسنل خود را اعلام کنید من گفتم هنوز ما در تعداد پرسنل در کشور مشکل داریم، هنوز سوال می کنند. این مشکل خیلی جدی است، وقتی این مسئله مطرح می شود نشان می دهد مسئله چقدر عمیق است وقتی در سازمان اداری نمی دانیم چقدر پرسنل داریم و این پرسنل در کجا و مشغول چه کاری هستند، حتما راه فرار زیاد است.
از همان روز اول که در دولت وارد شدیم در مورد نظام بانکی مشکلات جدی داریم و تا نظام بانکی و پولی اصلاح نشود اصلا نمی توانیم بگوییم در زمینه اقتصاد موفقیم یا در زمینه مبارزه با فساد اقتصادی موفقیت داریم. ما هنوز در خوشبینانه ترین حالت حدود چهل درصد فرار مالیاتی داریم یعنی چهل درصد حجم مالیاتی که باید بگیریم نمی گیریم، فساد از این بالاتر نمی شود، عده ای در حال استفاده از منابع ملی هستند، در آمد دارند، زندگی خوبی دارند و ما خوشحالیم که همه زندگی خوبی داشته باشند، اما حقوق ملی را نیز بپردازند، حقوق عامه را بپردازند و مالیات بدهند.
در گمرک بخش بزرگی از کالاهایی که در کشور به صورت قاچاق می آید متاسفانه از مجاری اصلی و رسمی می آید، اگر اینها را حل نکنیم چطور می توانیم بگوییم در حال مبارزه با فساد اقتصادی هستیم. بسیاری از هزینه هایی که در دولت می شود در بخش اجرایی شفاف نیست، حجم هزینه جاری ما بسیار بالاست و کل بودجه ما را می بلعد و مشکلات جدی در ساختار اداری کشور ایجاد می کند. ما در این دولت اصرار کردیم فکر نکنید چند پروژه و طرح اجرا کردیم همانطور که در خیلی از دوره ها اتفاق افتاده، ولی اگر کارهای زیربنایی انجام ندهیم، اساس روال اجتماعی مطلوب نخواهد بود و خوب پیش نمی رود و اساس این است که اجازه ندهیم فساد ساختاری شود. نهادینه نشدن فساد به نظم اداری است و نظم اقتصادی، شاید در دو سال گذشته بیشترین فشار را بر بانک مرکزی وارد کردیم، هزاران شعبه موسسه پولی بانکی و خدمات پولی در کشور داریم که غیر مجاز و از دسترس نظارت ما خارج هستند. من در این زمینه رویکرد تند و سختگیرانه ای دارم، اما ایستادن در برابر این موسسات اصلا کار ساده ای نیست، نمی توان به راحتی حتی یک شعبه مالی را بست چرا که موج نگرانی و دلهره و اضطراب و استرس و فروپاشی در سیستم ایجاد می کند. فوق العاده باید حواسمان جمع باشد، یک موسسه در حدود دو سه هزار میلیارد سرمایه و پول جمع کرده و می خواهیم فعالیتش را متوقف کنیم، با بحران های زیادی روبرو هستیم حتی یک موسسه کوچک مدیریت چندین استان را مختل می کند، این در حالی است که برخی از موسساتی که تایید شده نیستند الان بیش از سه میلیون سپرده گذار دارند، هزاران میلیارد جذب سرمایه کرده اند و اصلا نمی توان جلوی آنها را گرفت. چندین سال در حال جذب سرمایه بوده اند، سپرده گذار و عضو گرفته اند و داد و ستد کرده اند و نمی توان برخورد ناگهانی کرد. ما نگران همان نهادینه شدن هستیم، خوشبختانه در نظام بانکی پیشرفت های قابل قبول و نه رضایت بخش داشتیم، خودمان هم راضی نیستیم و حتی رییس بانک مرکزی هم هنوز راضی نیست، ولی گامهای خیلی خوبی برداشته شده، میلیون ها حساب در بانک ها داریم که اطلاعات سجلی آنها غلط است، این موارد به دلیل بی نظمی، بی قانونی، بی برنامگی و بی نظارتی اتفاق افتاده اند.
در سازمان بازرسی شروع به نظارت جدی کردیم، همین بحث بانکها را به صورت جدی مطرح کردیم و دهها گزارش در خصوص مشکلات بانکی ارسال کردیم، نه آن موقع و نه الان داعیه دار پرداختن به این موضوعات نبوده و سعی کردم گزارش ها حتما با دقت برای شخص اول دولت ارسال شود. الان می بینم که برخی گزارشات را حتی برای وزیر مربوطه هم نفرستاده اند، دوستان می گفتند چرا اینقدر به ما فشار وارد می کنید و سنگ اندازی می کنید، برخی نیز می گفتند این انتقام گیری سیاسی و عقده گشایی است و حرف های بی ربطی مطرح می کردند. اما بحث، بحثی اساسی است و نمی توان از آن گذشت.
فرار مالیاتی شوخی نیست، به دلیل آنکه رییس مرجع ملی کنوانسیون ضد فساد هستم، بیشترین فشار بر من وارد می شود که سیستم باید کاملا شفاف و الکترونیکی باشد. شبکه باید رایانه ای عمل کند، مشابه این مطلب در گمرک مطرح است که خوشبختانه در گمرک اتفاق خوبی در این جهت افتاد و دانشجویان نخبه ای از دانشگاه تهران سامانه ای را برای گمرک طراحی کردند و ما از آن حمایت کردیم که در دولت قبل مورد استفاده قرار نگرفت و وقتی وارد این دولت شدم با مشورت با مسوولین گمرک موضوع را مطرح کردم که مورد استقبال قرار گرفت و زیر بار رفت و اکنون هم مدیران بخش کنترل الکترونیک گمرک دانشجویان دانشگاه تهران هستند. در چند ماه گذشته که کمتر از یکسال است، بخش زیادی از قاچاق کنترل شده، فرار های گمرکی کنترل شده و درآمد گمرک 40 تا 50 درصد افزایش پیدا کرده است.
چند کار مشخص که انجام شده شامل قانون گردش آزاد اطلاعات که قانون آن موجود بود و اجرایی نشده بود، پارسال آیین نامه آن را نوشته و ابلاغ کردیم و به دستگاه ها ارسال کردیم که سه سال زمان برای اجرا می خواهد که باید تا دو سال آینده گردش آزاد اطلاعات محقق شود. این موضوع بخش بزرگی از فضا را شفاف میکند و جلوی فساد را خواهد گرفت. دستگاه ها باید گزارشات خود را ارایه دهند و شش سال است که به دولت ابلاغ شده اما اجرا نمی شده، تمام مزایدات و مناقصات و قراردادها و بخشنامه ها و دستورالعمل ها باید بر روی سایت قرار بگیرد.
در بحث مبارزه با پول شویی، شورای عالی مبارزه با پول شویی بسیار فعال است و کارهای مفصلی انجام شده است و به نظم مالی در حوزه ها کمک بسیاری خواهد کرد. موضوع بعدی، نظم حساب های دولتی است که بخشنامه شده و با جدیت در حال پیگیری است. چیزی حدود بیست سامانه بانک مرکزی برای کنترل سیستم بانکی در نظر گرفته که حدود شش سامانه فعال شده، شاید تا آخر امسال همین تعداد سامانه فعال شود و تا آخر سال 95 نیز حدود 8 سامانه دیگر فعال خواهد شد.
اگر این سامانه ها تکمیل شود تحول بزرگی در سیستم بانکی صورت می گیرد. سامانه گمرکی کامل شده و بخش بزرگی از گمرک زیر پوشش رفته، در سازمان مالیاتی برای نظم بخشی به حوزه مالیات، ایجاد اظهار نامه های الکترونیکی، گام بلندی بوده است ولی کارهای بسیاری باقی است.
سال گذشته تمام خدمات ثبتی رایانه ای شد و اکنون بیش از 90 درصد خدمات ثبتی ما الکترونیکی است. مشکلات زیادی در حوزه ثبتی داشتیم. بخش بزرگ فساد زمین که مهمترین موضوع کشور نیز فساد زمین و زمین خواری است با رایانه ای شدن اسناد ثبتی ما به شدت کاهش خواهد یافت.
هماهنگی بین قوا در مبارزه با فساد از دیگر مسایل مهم است که از آفت های ما در گذشته بوده است در گذشته قوا نسبت به هم بی اعتماد و بد بین بودند و با هم همکاری نداشتند اکنون خوشبختانه جلسات ما منظم است و همکاری خوبی وجود دارد و هیچ حساسیت، دغدغه و بی اعتمادی وجود ندارد. امروز نیز که بحث پرونده ها مطرح می شود به دلیل همین هماهنگی است و این همکاری ها باعث کشف مفاسد می شود. کارهای جدی تا کنون انجام شده که همه به شرط تداوم و حمایت است که ان شاءالله به نتیجه برسد.

تکلیف پرونده کرسنت و متهمان آن چیست؟

انتظار نداشته باشید که جواب این موضوع را من بدهم، بلکه مسئولان مربوطه باید پاسخ دهند، اما توضیحات مختصری در این خصوص می‌گویم. این پرونده پیچیدگی‌های زیادی دارد. وقتی پرونده‌ای بین‌المللی می‌شود حاشیه‌های بیشتری را به همراه خواهد داشت و نمی‌توان توضیحات مبسوطی را در آن ارائه کرد. طرف مقابل ما در این پرونده شرکتی از کشورهای حاشیه خلیج فارس است و موضوع قراردادی است که بسته شده اما عمل نشده است. اشکال بعدی درباره قیمت قرار داد است. افراد مختلفی در این پرونده متهم شدند. افرادی که از مسئولان وقت وزارت نفت در دوره‌های پیش بودند و بعضا خوشنام هستند. بررسی‌هایی صورت گرفت اما به نتیجه مشخصی نرسید. خسارت موجود در این پرونده که متوجه کشور است ناشی از عدم اجرا و عدم حل حقوقی پرونده مربوطه بوده است. دغدغه دولت و حتی دولت قبل حل این پرونده است. علت این است که طرف مقابل ادعای خسارت می‌کند ولی پرونده موجود پیچیدگی‌های خاص خودش را دارد. فسادهای دیگری در این پرونده مطرح شد و به دادگاه رفت و برخی افراد محکوم شدند. البته پرونده مشابه دیگری مانند این داریم که موضوع خارجی شده و در محاکم بین المللی مطرح شده و ممکن است خساراتی را متوجه کشور کند. لذا مسئولان دولت نیز نگران هستند و در حال تلاش هستیم تا جلوی این خسارت را بگیریم. این پرونده در دولت‌های مختلفی بوده است. 8 سال درباره پیگیری آن فاصله افتاده است که زمان کمی نیست پس چرا هیچ اقدامی انجام نشد؟ افرادی زیادی از جمله وزرا و هیات مدیره های مختلف در آن دخیل بودند. اگر عزم جدی بود در گذشته این پرونده حل می‌شد. لذا حل آن بسیار مشکل و سخت است، اما باید تلاش کنیم حل شود و نباید بگذاریم به همین شکل باقی بماند. اینکه هر چه زودتر حل شود و جلوی خسارت را هم بگیریم.

تدبیر دولت در خصوص کاهش آمار طلاق و مبارزه با مفساد فرهنگی چیست؟

موضوع طلاق های توافقی مشکلات زیادی را ایجاد کرده و در قوه قضاییه حساس شدیم که جلوی طلاق های توافقی را بگیریم. مسایل فرهنگی، سخت و نگران کننده است و نمی توان به راحتی از کنار آن گذشت و هزینه آن را همه باید پرداخت کنند و همه نیز باید تلاش کنند. حتی دولت حتما سهم بیشتری دارد. دستگاه های نظام، قوه قضاییه و دستگاه های انتظامی وظیفه سنگین تری دارند. این موضوع، موضوعی کلان و جدی است. در تاخیر در ازدواج ها دولت چقدر نقش داشته؟ همه مشکلات به مسایل اقتصادی باز نمی گردد. چرا که معمولا در خانواده های متمول، ازدواج ها با تاخیر بیشتری انجام می گیرد. این مشکل تنها مربوط به ما نیست بلکه مشکل تمام دنیاست. متاسفانه این فضاها، مدل سازی ها، القائات و سبک های زندگی که در حال القا شدن است، نظامات اجتماعی دنیا را به هم ریخته است.
بسیاری از آمارها و گزارش های منتشر شده در سطح جهان نگران کننده است. در بخش فرهنگی و اخلاقی نیز قبول داریم که کم کاری کردیم و باید بپذیریم چه در دولت و چه در بیرون دولت باید کم کاری ها را جبران کنیم. واقعیت این است که سر زنجیره فرهنگی تنها در اختیار ما نیست. خانواده اکنون چقدر در اختیار جامعه است؟ جوانان ما چقدر در اختیار پدر و مادرانشان و معلمانشان و روحانیان محل هستند؟ شبکه ها، سایت ها و ماهواره ها تاثیر زیادی دارند. اما با بستن اینها مشکل حل نمی شود. اکنون پرخرج ترین دستگاه ما صدا و سیماست و قادر نیستیم هزینه های آن را پرداخت کنیم و این در حالی است که کشورهای استکباری، بزرگترین و مجهزترین امکانات رسانه ای را در اختیار دارند؛ اما با این وجود توفیقات خوبی نیز داشته ایم و در مقابل موج ویرانگر تهاجم فرهنگی، در مقایسه با بسیاری از کشورها ایستادگی و پایداری خوبی داشته ایم. تنها به یک نمونه اشاره می کنم، موج ایثارگری و مقاومت پذیری شهادت طلبی و پاکی در زندگی جوانان بسیار گسترده است.
وی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری درباره تصمیم دولت به ارائه لایحه‌ای برای بررسی برجام در مجلس و اظهارات برخی از مسئولان دولت درباره جایگاه مجلس گفت: جامعه بالنده جامعه‌ای است که در آن همه بتوانند حرف‌های تخصصی خود را بزنند. بحث‌های مطرح شده در این حوزه ماجراجویی سیاسی نبوده بلکه بحث‌‌های حقوقی، فنی و کارشناسی است. لذا باید به کارشناسان مجال دهیم تا در این زمینه بحث کنند. ممکن است در موضوعی دولت و مجلس نظر مشترکی داشته باشند اما متخصصان نظر دیگری که خود این مسئله مفید است. قطعا مجلس جایگاه والایی دارد و در راس امور است؛ اگر می‌گوییم مردمسالاری دینی یعنی نمی‌توانیم به نهادهای منتخب مردم بی‌اعتنا باشیم. در حال حاضر نیز مجلس کار خود را در نظارت انجام می‌دهد و تاکنون چندین جلسه غیرعلنی و علنی در صحن و در کمیسیون‌ها بررسی کرده است و ما هنوز در دولت یک جلسه برای بررسی پرونده هسته‌ای نداشتیم. مجلس در این زمینه قانونی را اخذ و تصویب کرد که همان را پیگیری می‌کند، ما به جد معتقدیم چیزی را که مجلس درباره خطوط قرمز تصویب کرد در مذاکرات اجرا شد. البته نظارت حق مجلس است اینکه بررسی کند و ببیند چه بندهایی از نظر او ایراداتی دارد. اما حق مجلس در نظارت محفوظ است. در بحث هسته‌ای اقداماتی رخ داده است. در بخشی از این موضوع به قانون نیاز داریم که در پروتکل الحاقی و برجام نیز آمده است و اگر بخواهیم عضو رسمی شویم حتما باید لایحه به مجلس بفرستیم و مجلس تایید کند. اختلاف نظر مجلس و دولت درباره لایحه‌ای در این زمینه حقوقی است و برخی از حقوقدانان و افراد برجسته معتقدند توافقی صورت نگرفته، آژانس پرونده ما را به ناحق به شورای امنیت فرستاد و ما برای خارج شدن پرونده از شرایط غیرعادی مذاکراتی را انجام دادیم و برای حل دعوا اقداماتی را انجام دادیم، لذا بحث توافق جدیدی نبوده است که بخواهد به شکل لایحه از دولت به مجلس فرستاده شود. به همین دلیل هم در دولت به این مسئله پرداخته شد. مجلس خود قانونی را گذاشته و نمی‌توان دولت را ملزم به لایحه کرد. این را شورای نگهبان نیز تایید می‌کند، چون دولت تفسیر قبلی کرده است.
"لذا بحث حقوقی و جدی است و در دولت این سوال جدی مطرح شده چه نیازی به لایحه است در حالی که توافق جدیدی صورت نگرفته است. دعوایی درباره تحریم‌های ظالمانه بوده که در این دعوا بخشی از حق‌مان را گرفته‌ایم، لذا نیازمند لایحه نیستیم. البته دولت قطعا تابع قانون و مجلس خواهد بود. "
براساس نظر یکی از حقوقدان شورای نگهبان که سخنگوی این شورا نیز هست، متن موجود توافقنامه نیست و مشمول توافقنامه و معاهدات بین‌المللی نمی‌شود این پرونده در 13 سال پیش وجود داشته و در هیچ دولت و مجلسی به این شکل بررسی نشده است. ایران توافقنامه جدیدی امضا نکرده، دعوایی بوده است تا تحریم‌های ظالمانه برطرف شود. لذا دولت نمی‌خواهد وارد مجادله حقوقی شود و مجلس نیز کار نظارت خود را انجام می‌دهد. هر روز مسئولان مختلف هسته‌ای، انرژی هسته‌ای و وزیر خارجه به مجلس می‌روند و توضیح می‌دهند. مجلس نیز قانون تصویب کرده و براساس آن عمل‌ می‌کند. به همین دلیل اختلاف نظر حقوقی است. اگر قرار باشد دولت آن را به صورت لایحه به مجلس تقدیم کند باید صفحه به صفحه آن را بررسی کند در حالی که روال در گذشته به این شکل هم نبوده است و در موارد مشابه گذشته به این شکل برخورد نشده است. در اصول و رویه‌های توافقنامه‌های گذشته نیز به این شکل برخورد نشده و در اصول و توافقنامه‌های گذشته نیز نمی‌گنجد. همکاری داوطلبانه‌ای بوده است که تبدیل به قطعنامه شورای امنیت شده است.

 
 
Powered by Tetis PORTAL